📉 Stopa bezrobocia i reguła Sahm – kiedy 0,1 punktu robi różnicę
Stopa bezrobocia zmienia się zwykle o 0,1 punktu procentowego albo wcale. A jednak bywają piątki, gdy właśnie ta jedna dziesiąta przesądza o reakcji całego rynku. Powód jest prosty: w historii USA bezrobocie rzadko rośnie trochę. Zwykle albo stoi, albo zaczyna rosnąć szybko.
Co to jest
Stopa bezrobocia to odsetek osób bezrobotnych w całej sile roboczej. Bezrobotny w statystyce to ktoś, kto nie pracuje, jest gotowy podjąć pracę i aktywnie jej szukał w ostatnich tygodniach. Kto przestał szukać, wypada z siły roboczej i nie jest liczony jako bezrobotny.
Liczba pochodzi z ankiety wśród gospodarstw domowych, będącej częścią miesięcznego raportu z rynku pracy (NFP). Publikacja: zwykle pierwszy piątek miesiąca, 14:30 czasu polskiego. W okresie przesunięcia czasu – 2–3 tygodnie w marcu i około tygodnia jesienią – o 13:30.
Oficjalna stopa nazywa się U-3. Istnieje też szersza miara U-6, która dolicza osoby zniechęcone i pracujące w niepełnym wymiarze, choć chciałyby więcej. U-6 jest zawsze wyższa i bywa wcześniejszą wskazówką pogarszania się rynku pracy.
Jak to czytać
Zaokrąglenie. Stopa jest podawana z jednym miejscem po przecinku. Wynik 4,2% może oznaczać 4,15% albo 4,24%. Analitycy szybko liczą wartość niezaokrągloną i czasem okazuje się, że „bez zmian” było w praktyce prawie wzrostem.
Aktywność zawodowa. Bezrobocie może spaść ze „złego” powodu: ludzie przestali szukać pracy, więc wypadli ze statystyki. Dlatego zawsze patrz na współczynnik aktywności zawodowej. Spadek bezrobocia przy spadku aktywności to słabszy obraz niż spadek bezrobocia przy rosnącej liczbie pracujących.
Ankieta jest mniejsza niż ankieta firm. Badanie gospodarstw domowych ma większy błąd statystyczny, więc pojedynczy miesiąc bywa szumem. Liczy się trend z kilku miesięcy.
Reguła Sahm. To prosta reguła zaproponowana przez ekonomistkę Claudię Sahm. Liczysz średnią stopę bezrobocia z ostatnich trzech miesięcy. Porównujesz ją z najniższą taką trzymiesięczną średnią z poprzednich 12 miesięcy. Jeśli różnica wynosi 0,5 punktu procentowego lub więcej, reguła jest „spełniona”. Historycznie zdarzało się to na początku kolejnych recesji w USA.
Przykład liczbowy. Najniższa trzymiesięczna średnia z ostatniego roku to 3,9%. Ostatnie trzy odczyty to 4,3%, 4,4% i 4,5%, czyli średnia 4,4%. Różnica: 0,5 pp – reguła spełniona. Wystarczyło, że bezrobocie rosło po 0,1 pp przez kilka miesięcy.
Pułapka: reguła Sahm to obserwacja historyczna, nie prawo natury. Bywały okresy, gdy bezrobocie rosło głównie dlatego, że na rynek pracy napływało dużo nowych osób, a nie dlatego, że firmy masowo zwalniały. Wtedy reguła mogła zostać spełniona bez natychmiastowej recesji. Sama autorka podkreśla, że to narzędzie, a nie wyrok.
Dlaczego rynek na to reaguje
Rosnące bezrobocie oznacza słabszą konsumpcję, a konsumpcja to większość amerykańskiej gospodarki. Dla Fed to argument za niższymi stopami. Rentowności obligacji, szczególnie krótkich, potrafią wyraźnie spaść w dniu, gdy bezrobocie zaskakuje w górę. Dolar zwykle słabnie, złoto zyskuje.
Reakcja indeksów zależy od nastroju. Gdy rynek boi się inflacji, umiarkowany wzrost bezrobocia bywa przyjmowany spokojnie, nawet z ulgą. Gdy rynek boi się recesji, każda dziesiąta punktu w górę może ciążyć Dow, S&P i Nasdaq, a szczególnie spółkom cyklicznym. Ropa traci na obawach o popyt, a Bitcoin zwykle zachowuje się jak aktywo ryzykowne.
Co to znaczy dla daytradera
Przed raportem zapisz poprzednią stopę bezrobocia i prognozę – zwykle różnią się o 0,1 pp lub wcale.
Policz wcześniej, jaki wynik zbliżyłby regułę Sahm do progu. Gdy rynek o tym mówi, taki odczyt może dostać dodatkową wagę.
Obserwuj krótki koniec krzywej: jeśli rentowności dwulatek spadają mocniej niż dziesięciolatek, rynek przesuwa oczekiwania wobec Fed.
W order flow sprawdź, czy reakcja na bezrobocie nie kłóci się z reakcją na liczbę etatów. Konflikt nagłówków często daje szarpaninę w pierwszych minutach.
Typowy błąd: uznanie zmiany o 0,1 pp za nieistotną. W kontekście trendu bywa to najważniejsza liczba raportu.
W skrócie
Stopa bezrobocia pochodzi z ankiety gospodarstw domowych w raporcie NFP.
Patrz na wartość niezaokrągloną, aktywność zawodową i trend.
Reguła Sahm: trzymiesięczna średnia o 0,5 pp powyżej minimum z roku.
To obserwacja historyczna, nie gwarancja recesji.
Rosnące bezrobocie zwykle obniża rentowności i osłabia dolara.
Gdy bezrobocie zbliża się do ważnych progów, wspominamy o tym na live – w piątek z raportem warto być od początku.