🔢 m/m, r/r, bazowy, ogólny – jak nie pomylić liczb

W dniu danych o inflacji kalendarz pokazuje cztery albo pięć liczb jednocześnie. Jeśli pomylisz, która jest która, możesz uznać, że inflacja „spadła”, podczas gdy rynek właśnie się przestraszył. Ten wpis to słowniczek, który przyda się przy CPI, PCE, PPI, płacach i sprzedaży.

Co to jest

  • m/m (miesiąc do miesiąca) – o ile zmieniła się wartość w porównaniu z poprzednim miesiącem. Najświeższa informacja o tym, co dzieje się teraz.

  • r/r (rok do roku) – zmiana w porównaniu z tym samym miesiącem rok wcześniej. To liczba, którą zwykle słyszysz w mediach („inflacja wynosi 3%”).

  • k/k zannualizowane – używane przy PKB w USA: zmiana kwartał do kwartału przeliczona tak, jakby utrzymała się przez cały rok. Dlatego PKB USA „rośnie o 2%”, choć w samym kwartale przyrost był około czterokrotnie mniejszy.

  • ogólny (headline) – pełny wskaźnik, ze wszystkimi składnikami.

  • bazowy (core) – wersja bez najbardziej zmiennych składników. Przy inflacji konsumenckiej to zwykle wskaźnik bez żywności i energii.

  • wyrównany sezonowo (SA) – liczba oczyszczona z typowych efektów pory roku, np. świątecznych zakupów. Rynek patrzy prawie zawsze na dane wyrównane.

Dane o inflacji z USA (CPI, PPI, PCE) wychodzą o 14:30 czasu polskiego. W okresach przesunięcia czasu – 2–3 tygodnie w marcu i około tygodnia jesienią – jest to 13:30.

Jak to czytać

Najpierw ustal, którą liczbę rynek uważa za najważniejszą. Przy inflacji to zwykle bazowa m/m, bo pokazuje bieżące tempo zmian cen bez szumu z paliw i żywności. Ogólna r/r jest ważna dla mediów i polityków, ale bywa myląca.

Przykład. Bazowy CPI m/m wychodzi 0,4% przy prognozie 0,3%. Ogólny CPI r/r spada z 3,2% do 3,0%, bo potaniało paliwo. Nagłówek w mediach: „inflacja spada”. Rynek tymczasem może sprzedawać obligacje i akcje, bo dla Fed ważniejsze jest, że ceny bez energii rosną szybciej, niż oczekiwano.

Przelicznik, który warto mieć w głowie: miesięczny wzrost 0,2% to w przybliżeniu 2,4% w skali roku, 0,3% to około 3,7%, 0,4% to około 4,9%. Dlatego różnica jednej dziesiątej punktu w m/m potrafi poruszyć rynkiem.

Pułapka numer dwa to efekt bazy. Wynik r/r zależy od tego, co działo się rok temu. Jeśli rok temu w danym miesiącu ceny skoczyły o 0,6%, to ten miesiąc „wypada” z porównania i r/r może spaść, nawet gdy bieżące tempo się nie zmienia. Ekonomiści zwykle uwzględniają to w prognozie, więc niespodzianką nie jest sam spadek r/r, tylko odchylenie od oczekiwań.

Pułapka numer trzy: zaokrąglenia. Wynik 0,3% może oznaczać 0,26% albo 0,34%. Rynek i analitycy często liczą dokładniejsze wartości w kolejnych minutach i to potrafi zmienić drugą falę reakcji.

Dlaczego rynek na to reaguje

Fed ustala stopy, patrząc na trend inflacji bazowej. Jeśli bazowa m/m rośnie szybciej, niż zakładano, rynek wycenia wyższe stopy na dłużej. Rentowności obligacji rosną, dolar zwykle się umacnia, a akcje tracą na wycenie – najmocniej spółki technologiczne z Nasdaq, bo ich wartość zależy od zysków odległych w czasie. Złoto przy wyższych realnych stopach zwykle traci. Bitcoin w takich chwilach często idzie w tę samą stronę co Nasdaq. Odwrotny scenariusz – niższa inflacja bazowa – zwykle wspiera indeksy i złoto.

Co to znaczy dla daytradera

Przed publikacją zapisz sobie cztery liczby: bazowa m/m i r/r, ogólna m/m i r/r – prognozy i poprzednie odczyty. W chwili publikacji porównaj najpierw bazową m/m. Gdy ogólna i bazowa pokazują różne kierunki, spodziewaj się szarpaniny: część algorytmów reaguje na pierwszą liczbę w nagłówku, część na tę ważniejszą dla Fed.

W order flow taki konflikt widać jako szybkie zmiany strony agresorów – najpierw dominują kupujący, chwilę później sprzedający – i szeroki zakres pierwszej świecy bez kontynuacji. Kiedy wszystkie liczby wskazują w jedną stronę, ruch na Dow i S&P częściej ma dalszy ciąg.

Typowy błąd: porównywanie m/m z prognozą r/r albo odwrotnie. Brzmi banalnie, ale w pośpiechu zdarza się bardzo często.

W skrócie

  • m/m pokazuje bieżące tempo, r/r – zmianę w ciągu roku.

  • Przy inflacji rynek najczęściej patrzy na bazową m/m.

  • 0,1 pp różnicy w m/m to w skali roku ponad 1 pp – stąd duże reakcje.

  • Efekt bazy potrafi zmienić r/r bez zmiany bieżącego tempa.

  • Gdy ogólna i bazowa idą w różne strony, pierwsze minuty są zwykle chaotyczne.

Prognozy na dzisiejsze dane o inflacji, gdy są w kalendarzu, znajdziesz w pasku „📅 Dane z USA i Fed dziś”.